Boerderij overnemen van je ouders: zo regel je de financiering

Je werkt al jaren mee op het bedrijf, je kent het van binnen en van buiten en je ouders praten steeds vaker over stoppen. Dan komt de vraag die iedere opvolger vroeg of laat stelt: hoe neem ik de boerderij van mijn ouders over, en hoe betaal ik dat? In een agrarisch bedrijf zitten al snel miljoenen aan grond, gebouwen en vee, terwijl het rendement daar lang niet altijd bij past.

Bij een overname binnen de familie heb je meer mogelijkheden dan een buitenstaander die een bedrijf koopt. Denk aan fiscale regelingen voor bedrijfsopvolging, een lening van je ouders en een geleidelijke overdracht via de maatschap. Hieronder lees je hoe dat werkt, in welke volgorde je het aanpakt en waar de bank naar kijkt.

Inhoudsopgave

1. Hoe neem je de boerderij van je ouders over?
2. Eerst samen in de maatschap
3. Welke prijs betaal je voor de boerderij?
4. De bedrijfsopvolgingsregeling in 2026
5. Doorschuiven: je ouders rekenen niet af met de fiscus
6. Overdrachtsbelasting op grond en gebouwen
7. Zo financier je de koopsom
8. Geld lenen van je ouders: leg het zakelijk vast
9. Borgstellingskrediet en vestigingssteun voor jonge boeren
10. Broers, zussen en de meerwaardeclausule
11. Waar de bank naar kijkt
12. Rekenvoorbeeld: zo kan de financiering eruitzien
13. Veelgestelde vragen
    1. Kan ik de boerderij gratis van mijn ouders overnemen?
    2. Hoeveel eigen geld heb ik nodig?
    3. Ik ben jonger dan 21. Kan ik de boerderij al overnemen?
    4. Kan ik de grond eerst van mijn ouders pachten?
    5. Moeten mijn broers en zussen instemmen met de overname?
    6. Hoe lang duurt het hele traject?
14. Persoonlijk advies

Hoe neem je de boerderij van je ouders over?

Een boerderij van je ouders overnemen is zakelijk gezien gewoon een bedrijfsovername. Je ouders verkopen of schenken hun onderneming, of een deel daarvan, aan jou. Daarbij gaan grond, gebouwen, machines, vee, rechten en soms de bedrijfswoning over. Anders dan bij een verkoop aan een buitenstaander bepalen jullie de prijs, de betaling en het tempo samen.

In de praktijk verloopt de overname bijna altijd in fasen. Eerst stap je in als maat, dan groeit je aandeel in de loop der jaren en uiteindelijk neem je het bedrijf helemaal over. Die opbouw heeft een reden: veel fiscale regelingen voor bedrijfsopvolging stellen eisen aan hoe lang je al in het bedrijf meewerkt of medeondernemer bent. Wie te laat begint, loopt die voordelen mis.

Bekijk drie vragen los van elkaar. Welke prijs is redelijk? Hoe regel je het fiscaal? En hoe betaal je het? Die drie hangen samen, maar wie ze door elkaar haalt, raakt snel het overzicht kwijt.

Eerst samen in de maatschap

De meeste agrarische familiebedrijven zijn een maatschap of vof. Als opvolger stap je daar eerst in, vaak met een klein winstaandeel. Zo bouw je ervaring en vermogen op en laat je de bank zien dat het bedrijf onder jouw leiding goed loopt.

Deze tussenstap is ook fiscaal belangrijk. De doorschuifregeling in de inkomstenbelasting geldt alleen als je in de 36 maanden vóór de overdracht al medeondernemer of werknemer in het bedrijf was. Verderop lees je daar meer over. Stap je pas in het jaar van de overdracht in, dan kost dat je ouders mogelijk veel belasting.

Maak in het maatschapscontract meteen afspraken over de overname. Dat voorkomt discussie op het moment dat het zover is. Denk aan de waarde waartegen je het bedrijf kunt overnemen, de termijn en wat er gebeurt als een van de maten stopt of overlijdt.

Welke prijs betaal je voor de boerderij?

De prijs is meestal het grootste knelpunt. De marktwaarde van landbouwgrond ligt vaak veel hoger dan wat je er als boer mee kunt verdienen. Een opvolger kan de volledige marktwaarde daardoor zelden betalen uit de opbrengst van het bedrijf. Binnen de familie gaat een agrarisch bedrijf daarom vaak over tegen een lagere waarde, zoals de bedrijfswaarde of de agrarische waarde.

Voor de Belastingdienst is het verschil tussen de marktwaarde en de prijs die je betaalt, in principe een schenking van je ouders aan jou. Voor het deel dat bij het ondernemingsvermogen hoort, kan de bedrijfsopvolgingsregeling gelden. Daarover lees je hieronder meer.

Er is nog een tweede gevolg. Koop je landbouwgrond onder de marktwaarde, dan kan dat voordeel later bij jou worden belast als je de grond verkoopt. De landbouwvrijstelling geldt daar niet voor. Laat de waarde daarom altijd onderbouwen door een agrarisch taxateur en een fiscalist, zodat je weet wat je later mogelijk nog moet afrekenen.

De bedrijfsopvolgingsregeling in 2026

De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) is een vrijstelling in de schenk- en erfbelasting. Schenken je ouders je het bedrijf of een deel ervan, of verkopen ze het onder de marktwaarde, dan betaal je over het ondernemingsvermogen minder of geen schenkbelasting. In 2026 ziet de regeling er zo uit:

• Tot € 1.543.500 aan ondernemingsvermogen is de vrijstelling 100 procent.
• Voor het deel daarboven geldt een vrijstelling van 75 procent.
• Voor de belasting die dan overblijft, kun je 10 jaar uitstel van betaling krijgen.
• Bij een schenking moet je vader of moeder al 5 jaar ondernemer in het bedrijf zijn. Bij een erfenis is dat 1 jaar.
• Jij moet het bedrijf daarna minimaal 3 jaar voortzetten.
• Op het moment van de schenking moet je minimaal 21 jaar oud zijn.

Verpachte grond telt meestal niet mee als ondernemingsvermogen, al zijn er uitzonderingen voor bepaalde pachtvormen en voor grond die aan de maatschap ter beschikking is gesteld. Pacht je al grond van je ouders, zelf of via de maatschap, laat dan goed nakijken hoe dat uitpakt. De BOR geldt alleen voor het deel dat je geschonken krijgt of erft. Voor het deel dat je koopt, betaal je gewoon de koopsom. De voorwaarden staan op de pagina van de Belastingdienst over bedrijfsovername.

Doorschuiven: je ouders rekenen niet af met de fiscus

Als je ouders stoppen, moeten ze normaal gesproken inkomstenbelasting betalen over de stakingswinst. Dat is het verschil tussen de boekwaarde van het bedrijf en de waarde waartegen het overgaat. Bij een boerderij die al generaties in de familie is, kan dat een flink bedrag zijn.

Met de doorschuifregeling (artikel 3.63 Wet IB 2001) hoeven ze die winst niet af te rekenen. Jij neemt de boekwaarden over en schuift de belasting als het ware voor je uit. Dat kan zowel bij een schenking als bij een verkoop. Voorwaarde is wel dat je aan de eis van 36 maanden voldoet. Je ouders en jij kiezen er samen voor in de aangifte inkomstenbelasting.

Voor je ouders is dit gunstig: ze zijn geen groot deel van hun opbrengst kwijt aan de Belastingdienst. Voor jou betekent het dat er een belastingclaim in het bedrijf blijft zitten. Die komt pas op tafel als je later zelf stopt of verkoopt, tenzij je het bedrijf dan op jouw beurt weer overdraagt met doorschuiving. Neem dat mee in je plannen voor de lange termijn.

Daarnaast is er de landbouwvrijstelling. Een waardestijging van landbouwgrond is onbelast, zolang die binnen de waarde bij voortgezet agrarisch gebruik blijft. Stijgt de grond in waarde doordat hij bijvoorbeeld bouwgrond wordt, dan is dat deel wel belast.

Overdrachtsbelasting op grond en gebouwen

Op grond en bedrijfsgebouwen betaal je in 2026 normaal gesproken 10,4 procent overdrachtsbelasting. Bij een boerderij van een paar miljoen euro wil je dat bedrag liever niet financieren. Bij een familieovername zijn vaak twee vrijstellingen van toepassing:

• Vrijstelling bij bedrijfsoverdracht in de familie. Neemt een kind, kleinkind, broer of zus bezittingen van de onderneming over en zet die het hele bedrijf voort, dan is er geen overdrachtsbelasting verschuldigd. Dat mag ook in fasen, mits er een concreet overnameplan ligt.
• Vrijstelling voor cultuurgrond. Voor cultuurgrond die bedrijfsmatig voor de landbouw wordt gebruikt, geldt een vrijstelling. Stopt het agrarisch gebruik binnen 10 jaar, dan moet je de overdrachtsbelasting alsnog betalen.

Pas op met een bv. Breng je het bedrijf in een bv in voordat de gefaseerde overdracht klaar is, dan kan de vrijstelling vervallen. Voor de bedrijfswoning gelden weer eigen regels. Laat de notaris vooraf uitzoeken wat in jouw situatie geldt.

Zo financier je de koopsom

Het deel dat je niet geschonken krijgt, moet je betalen. Meestal betaal je dat uit een combinatie van drie bronnen:

• Een lening van de bank. Volgens adviseurs in de agrarische sector leent de opvolger de koopsom meestal bij de bank. Grond en gebouwen dienen dan als onderpand.
• Geld dat je ouders laten staan. Je ouders ontvangen dan een deel van de koopsom later. Dat deel lenen ze aan jou. Zo heb je minder nodig van de bank.
• Eigen inbreng. Bijvoorbeeld je opgebouwde kapitaal in de maatschap, spaargeld of een schenking.

De verhouding tussen die drie bepaalt of de financiering sluit. Een bank kijkt naar wat het bedrijf kan dragen. Wat je ouders nodig hebben voor hun oude dag, telt voor de bank niet mee. Zit daar een groot verschil tussen, dan dek je dat met een lagere prijs, een schenking of een lening van je ouders. Wij rekenen dit voor agrarische ondernemers vaak bij meerdere geldverstrekkers door, want de voorwaarden verschillen per partij.

Geld lenen van je ouders: leg het zakelijk vast

Laten je ouders een deel van de koopsom staan, dan is dat een lening van ouder aan kind. Die moet je zakelijk regelen. De Belastingdienst verwacht een rente die ook tussen onafhankelijke partijen zou zijn afgesproken. Rekenen je ouders bewust een lagere rente om jou te helpen, dan geldt dat voordeel als schenking.

Leg het bedrag, de rente, de looptijd en de aflossing vast in een schriftelijke overeenkomst. Betaal rente en aflossing daarna ook echt. Zo is voor iedereen duidelijk dat het een lening is en geen verkapte schenking.

Willen je ouders de lening later deels kwijtschelden, dan kunnen ze daarvoor de jaarlijkse vrijstelling voor schenkingen van ouder aan kind gebruiken. In 2026 is die vrijstelling € 6.908. Ben je tussen de 18 en 40 jaar, dan kunnen ze je eenmalig een hoger bedrag belastingvrij schenken: € 33.129. Een andere route is schenken op papier. Daarvoor zijn een notariële akte en een rente van minimaal 6 procent nodig, die je elk jaar daadwerkelijk betaalt.

Veel banken vragen bij een lening van je ouders om een achterstelling. Dat betekent dat de bank bij problemen als eerste wordt terugbetaald. Bespreek dit tijdig, want het bepaalt hoeveel ruimte de bank je geeft.

Borgstellingskrediet en vestigingssteun voor jonge boeren

Is je onderpand te klein voor de lening die je nodig hebt, dan kan de overheid helpen met een borgstelling. Sinds 2026 heet deze regeling het Borgstellingskrediet voor de Landbouw en Visserij (BLV). Daarbij staat de overheid voor een deel van je lening borg bij de bank. De belangrijkste punten:

• Het maximale borgstellingskrediet is € 2.500.000 per onderneming.
• Starters en overnemers betalen 1 procent provisie in plaats van 3 procent.
• Je vraagt het aan via een deelnemende bank. RVO noemt ABN AMRO, Deutsche Bank, ING en Triodos.
• De regeling loopt tot en met 2030.

Daarnaast is er de subsidie voor de vestiging van jonge landbouwers uit het Europese landbouwbeleid. In 2026 bedroeg die eenmalig € 80.000 per aanvraag. Voorwaarden waren onder meer een leeftijd tussen 16 en 39 jaar op 31 december 2026 en bedrijfshoofd geworden op of na 1 januari 2023. De aanvraagperiode van 2026 is gesloten. Volgens RVO gaat de regeling in 2027 weer open. De regeling was overtekend, dus zorg dat je dossier op tijd klaar is.

Broers, zussen en de meerwaardeclausule

Neem jij de boerderij onder de marktwaarde over, dan krijgen je broers en zussen in feite minder. Ouders willen hun kinderen gelijk behandelen, en dat botst snel met een betaalbare overname. Een veelgebruikte oplossing is de meerwaardeclausule. Daarin spreek je af dat je de meerwaarde deelt met je ouders of met je broers en zussen als je de boerderij of de grond binnen een bepaalde periode verkoopt.

Er is geen vaste termijn voor zo'n clausule. Meestal loopt die 10 tot 20 jaar, soms met een afbouwregeling: het deel dat je moet afstaan, wordt dan elk jaar kleiner. Leg de afspraak vast bij de notaris.

Houd er rekening mee dat een bank de clausule meeweegt. Moet je bij verkoop een deel afstaan, dan is het onderpand voor de bank minder waard. Bespreek dit dus met je financier voordat de afspraak vastligt.

Waar de bank naar kijkt

Een bank financiert een agrarische overname als het bedrijf de rente en aflossing kan dragen. Dat wil de bank terugzien in je cijfers en je plan. Zorg dat je deze stukken klaar hebt:

• De jaarrekeningen van de afgelopen jaren, met de rentabiliteit van het bedrijf.
• Een begroting voor de jaren na de overname, inclusief je privéopnames.
• Een taxatie van grond, gebouwen en woning.
• Het overnameplan: wat gaat wanneer over, tegen welke prijs en met welke afspraken met je ouders.
• Je vergunningen, rechten en eventuele plannen voor uitbreiding of verduurzaming.

Laat ook zien dat jij het bedrijf nu al leidt. Heb je de afgelopen jaren in de maatschap mee beslist, dan telt dat zwaar. Uiteindelijk financiert een bank vooral de ondernemer die het bedrijf leidt.

Rekenvoorbeeld: zo kan de financiering eruitzien

Het voorbeeld hieronder is fictief en laat alleen de opbouw zien. De bedragen zeggen niets over wat een bank in jouw situatie leent.

Een melkveebedrijf heeft een marktwaarde van € 3.000.000. Ouders en opvolger spreken na taxatie een overnameprijs af van € 1.900.000, op basis van de bedrijfswaarde. Het verschil van € 1.100.000 is een schenking. Daarop kan de BOR van toepassing zijn, zodat er weinig of geen schenkbelasting overblijft. Hoeveel precies vrijgesteld is, rekent een fiscalist uit op basis van het hele ondernemingsvermogen. De opvolger betaalt de koopsom zo:

• € 1.250.000 lening van de bank, met grond en gebouwen als onderpand.
• € 500.000 laten de ouders staan als lening tegen zakelijke rente, achtergesteld bij de bank.
• € 150.000 eigen inbreng uit het kapitaal dat de opvolger in de maatschap heeft opgebouwd.

Met een meerwaardeclausule van 15 jaar krijgen de broers en zussen een deel van de meerwaarde als de grond binnen die periode wordt verkocht. Of zo'n opzet bij jouw bedrijf haalbaar is, hangt af van de rentabiliteit, je plannen en de eisen van de geldverstrekker. Lees meer over het financieren van een bedrijfsovername.

Veelgestelde vragen

Kan ik de boerderij gratis van mijn ouders overnemen?

Ja, je ouders kunnen het bedrijf aan je schenken. Voor het ondernemingsvermogen geldt dan de BOR: tot € 1.543.500 volledig vrijgesteld en daarboven voor 75 procent. Je ouders houden dan wel niets over voor hun oude dag, en je broers en zussen moeten zich erin kunnen vinden. Daarom kiezen de meeste families voor een combinatie van verkopen en schenken.

Hoeveel eigen geld heb ik nodig?

Daar is geen vast bedrag voor. Het hangt af van de prijs, het onderpand, de rentabiliteit van het bedrijf en hoeveel je ouders laten staan. Een borgstelling via de BLV kan helpen als je te weinig onderpand hebt. Laat vooraf doorrekenen wat realistisch is.

Ik ben jonger dan 21. Kan ik de boerderij al overnemen?

Overnemen kan, maar bij een schenking geldt de BOR pas vanaf 21 jaar. Stap je eerder in de maatschap, dan bouw je wel alvast de 36 maanden op die je nodig hebt voor de doorschuifregeling. Plan de schenking dan na je 21e.

Kan ik de grond eerst van mijn ouders pachten?

Dat kan, en het verlaagt het bedrag dat je in één keer moet financieren. Houd er wel rekening mee dat verpachte grond, op een paar uitzonderingen na, niet meetelt voor de BOR. Pacht is daardoor vaak een tussenstap en geen eindoplossing.

Moeten mijn broers en zussen instemmen met de overname?

Bij leven beslissen je ouders zelf over hun bedrijf. Na hun overlijden kunnen je broers en zussen wel een beroep doen op hun legitieme portie. Laat een notaris nagaan hoe de overname daarin meetelt, en betrek iedereen vroeg. Een meerwaardeclausule en duidelijke afspraken bij de notaris voorkomen ruzie als de grond later meer waard blijkt te zijn.

Hoe lang duurt het hele traject?

Reken op een aantal jaren. Alleen al voor de doorschuifregeling moet je 36 maanden medeondernemer of werknemer zijn. Daarna volgen de taxatie, de afspraken met je ouders, de financiering en de notaris. Hoe eerder je begint, hoe meer keuze je hebt.

Persoonlijk advies

Een boerderij van je ouders overnemen raakt je familie, je toekomst en je portemonnee tegelijk. De Zakelijke Financier zoekt met jou uit welke financiering past, legt je plan voor aan meerdere geldverstrekkers en denkt mee over de afspraken met je ouders. Wil je weten wat er voor jouw bedrijf mogelijk is? Vraag dan een financieringsscan aan of neem contact met ons op.

Bronnen

• BOR-vrijstelling 2026 (100 procent tot € 1.543.500, 75 procent daarboven), bezits- en voortzettingseis, minimumleeftijd 21. Bron: Successiewet 1956, artikelen 35b tot en met 35d; Belastingdienst, pagina over bedrijf overnemen door schenking of erfenis (geraadpleegd september 2026).
• Uitstel van betaling van 10 jaar. Bron: Invorderingswet 1990 artikel 25 (versie 2026).
• Doorschuifregeling bij overdracht aan medeondernemer of werknemer, eis van 36 maanden. Bron: Wet IB 2001 artikel 3.63 en Belastingdienst (versie 2026).
• Landbouwvrijstelling. Bron: Wet IB 2001 artikel 3.12 en Besluit Landbouwproblematiek, Staatscourant 2025, 38606.
• Overdrachtsbelasting 10,4 procent voor niet-woningen en vrijstellingen bij bedrijfsoverdracht en cultuurgrond. Bron: Belastingdienst, tarieven overdrachtsbelasting, en Wet op belastingen van rechtsverkeer artikel 15 lid 1 onderdelen b en q (versie 2026).
• Vervallen van de vrijstelling bij tussentijdse inbreng in een bv. Bron: Kennisgroep Belastingdienst KG:052:2026:1.
• Zakelijke rente bij een lening van ouders, schenken op papier en vrijstellingen schenkbelasting 2026. Bron: Belastingdienst, pagina's over belastingvrij schenken en schenken op papier; Kennisgroep KG:063:2023:13.
• Borgstellingskrediet voor de Landbouw en Visserij (BLV). Bron: RVO en Staatscourant 2025, 35015.
• Subsidie vestiging jonge landbouwers 2026. Bron: RVO (geraadpleegd september 2026).
• Koopsom meestal geleend bij de bank. Bron: Nieuwe Oogst, 'Bedrijfsovername is combinatie van emotie en zaken' (3 april 2021).
• Looptijd meerwaardeclausule vaak 10, 15 of 20 jaar, eventueel met afbouw. Bron: Schipper Accountants en Hekkelman Advocaten.