Bankconvenanten niet gehaald? Dit kan de bank doen

Solvabiliteit of garantievermogen. Hoeveel eigen vermogen er in je bedrijf zit ten opzichte van je balanstotaal. Welke posten de bank daarbij meetelt en welke niet, lees je in onze blog over een te laag garantievermogen.
DSCR. Je vrije kasstroom gedeeld door wat je per jaar aan rente en aflossing betaalt. Hoe je die zelf uitrekent, lees je in onze uitleg over de DSCR berekenen.
ICR. De interest coverage ratio: hoe vaak je bedrijfsresultaat de rente dekt. Hierin telt alleen de rente mee.
Nettoschuld gedeeld door EBITDA. EBITDA is je resultaat vóór rente, belasting, afschrijvingen en amortisatie. De ratio geeft grofweg aan hoeveel jaar EBITDA nodig is om je schuld te dekken. Echt aflossen duurt langer, want rente, belasting en investeringen gaan er nog af. Volgens Summit Corporate Finance ligt de grens voor mkb-bedrijven meestal tussen 2,5 en 4,0 keer de EBITDA.
Loan-to-value. Bij vastgoed: je lening als percentage van de waarde van het pand. Daalt de taxatiewaarde, dan stijgt dit percentage zonder dat je meer hebt geleend.
Minimale EBITDA of een investeringsplafond. Thésor ziet dat banken naast de standaardratio's ook een minimale EBITDA opnemen, en steeds vaker een plafond voor toekomstige investeringen.

Informatieplicht. Je levert je jaarcijfers, en soms tussentijdse cijfers, binnen een afgesproken termijn aan. Te laat aanleveren kan op zichzelf al een tekortkoming zijn.
Pari passu-verklaring. Je belooft dat de bank minstens gelijk wordt behandeld met andere financiers. Verstrek je later toch zekerheden aan een ander, dan moet je de bank op gelijke voet zekerheid geven. Ook dit is een belofte in de overeenkomst, geen zekerheidsrecht.
Negatieve hypotheekverklaring of negative pledge. Je geeft je bezittingen niet zonder toestemming in pand of hypotheek aan een andere financier. Zo voorkomt de bank dat een latere geldgever voorrang krijgt op dezelfde bezittingen. Bij vastgoed mag je het pand vaak ook niet zonder toestemming verkopen of verhuren.
Dividendbeperking. Zonder toestemming van de bank keer je geen dividend uit en los je geen achtergestelde lening af. Soms mag het wel zodra je boven een bepaalde grens zit.

Een waiver. De bank ziet tijdelijk af van haar rechten. Daarover lees je hieronder meer.
Nieuwe voorwaarden. De bank past de afspraken aan, bijvoorbeeld met een hogere rente of een snellere aflossing. Volgens Summit Corporate Finance gebeurt dat meestal tegen een iets hogere rente.
Extra zekerheden of extra geld. De bank vraagt meer onderpand, een borgstelling of een extra kapitaalstorting.
Overdracht naar bijzonder beheer. Je krediet gaat naar een afdeling voor bedrijven met een verhoogd risico.
Opeisen. In het uiterste geval eist de bank de lening op. Dan moet je in korte tijd aflossen of herfinancieren.

Een breuk raakt ook je jaarrekening. In het Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie leggen Backhuijs en Mertens uit dat je een langlopende lening die door een gebroken convenant direct opeisbaar wordt, mogelijk als kortlopende schuld op de balans moet opnemen. Je kortlopende schulden worden dan in één keer veel hoger en je liquiditeit oogt op papier een stuk slechter. Een waiver die je vóór de balansdatum regelt, kan dat voorkomen. Wordt je jaarrekening gecontroleerd door een accountant, dan kan bovendien het oordeel over de continuïteit van je bedrijf onder druk komen. Daar wijst Thésor op.

Bij ASN Bank krijg je dan een vaste contactpersoon en maak je samen een plan. De begeleiding is gratis. Laat de bank je pand opnieuw taxeren, dan betaalt ze dat volgens eigen zeggen zelf. Lever je de gevraagde informatie niet aan, dan kan de bank externe adviseurs inschakelen. Die betaal jij. Is er geen oplossing, dan beëindigt de bank de financiering. Blijft er na verkoop van je bezittingen een restschuld over, dan kun je daar persoonlijk aansprakelijk voor zijn, bijvoorbeeld bij een eenmanszaak of vof, of als je je persoonlijk borg hebt gesteld. Bij andere banken kan bijzonder beheer wel geld kosten, bijvoorbeeld via een hogere renteopslag of een beheervergoeding. Vraag dat na bij je eigen bank.

De AFM deed in 2015 een verkennend onderzoek naar bijzonder beheer bij mkb-kredieten. Ze vond geen aanwijzingen dat banken ondernemers structureel benadelen en trof in de onderzochte dossiers geen onredelijke maatregelen aan. Wel vond de AFM dat banken ondernemers vaak te weinig uitleggen wat bijzonder beheer inhoudt, en dat ze een overdracht eerder moeten aankondigen. Banken gebruiken bijzonder beheer vooral om hun kredietrisico te beheersen, en de verwachtingen van bank en klant over het doel lopen vaak uiteen. Volgens de AFM is een bank niet verplicht extra krediet te verstrekken, al kan dat in beider belang zijn als het bijdraagt aan een reële kans op herstel. Van jou als ondernemer verwacht de AFM dat je je verdiept in de voorwaarden van je kredietovereenkomst, je administratie op orde hebt, problemen tijdig meldt en zelf een herstelplan maakt.

Wat had het bedrijf kunnen doen? Bij een EBITDA van 380.000 euro mag de nettoschuld maximaal 3,0 x 380.000 = 1.140.000 euro zijn. Het bedrijf had de nettoschuld dus vóór de peildatum met 60.000 euro moeten verlagen. Dat kan alleen met geld dat er nog niet was, zoals een storting van eigen vermogen of geld dat binnenkomt doordat klanten eerder betalen. Een lening uit privé telt vaak gewoon mee als schuld, tenzij je overeenkomst een achtergestelde lening uitzondert. Aflossen met geld dat het bedrijf al heeft, helpt niet. Nettoschuld is je schuld min je liquide middelen, dus schuld en kas dalen evenveel en de ratio blijft gelijk. Rekent je bank met de brutoschuld, dan helpt aflossen wel.

Reken je ratio's elke maand of elk kwartaal na. Reken met de definities uit je kredietovereenkomst. Wacht niet tot de jaarrekening klaar is.
Maak een prognose voor de komende twaalf maanden. Reken door hoe je ratio's zich ontwikkelen. Zo zie je een breuk aankomen voordat de bank hem ziet.
Meld het zelf en op tijd. Bel je relatiebeheerder voordat de bank je cijfers heeft. Kom met een verklaring en met een plan.
Kijk wat je zelf kunt verbeteren. Verkort je betaaltermijnen, houd minder voorraad aan of keer minder dividend uit. Zo maak je geld vrij en verbeteren je kasstroom en je ratio's. Meer daarover lees je op onze pagina over werkkapitaal.
Vraag zo nodig een waiver aan. Liever vóór de peildatum dan erna. Dan sta je sterker, en een waiver vóór de balansdatum voorkomt ook dat je lening als kortlopende schuld op je balans komt.
Kijk ook buiten je eigen bank. Past je financiering niet meer bij je bedrijf, dan kan een nieuwe opzet bij een andere financier ruimte geven. Denk aan een langere looptijd, een andere aflosvorm of een deel van de lening bij een tweede financier. Hoe dat werkt, lees je op onze pagina over herfinanciering van je bedrijf.

De hoogte van de grens. Reken uit hoeveel ruimte je hebt bij je huidige cijfers en bij een slecht jaar. Zit je er bij een tegenvaller van 10 procent al overheen, vraag dan om een ruimere grens.
De definities. Vraag hoe de bank elke ratio berekent. Thésor raadt aan vooraf goed af te stemmen hoe de definitie luidt en hoe vaak de ratio wordt berekend.
Het aantal convenanten. Hoe meer ratio's, hoe groter de kans dat je er een niet haalt. Een minimale EBITDA of een investeringsplafond beperkt je vrijheid, ook als je andere cijfers gezond zijn.
Het toetsmoment. Een jaarlijkse toets op de jaarcijfers geeft meer rust dan een toets per kwartaal. Heb je een seizoensbedrijf, vraag dan om een gemiddelde.
Wat er gebeurt bij een breuk. Vraag of je een hersteltermijn krijgt en wat een waiver kost.

Bankconvenanten als financiële ratio's in de kredietovereenkomst (DSCR, ICR, solvabiliteit, loan-to-value, EBITDA), een waiver kost geld, risico voor het continuïteitsoordeel van de accountant en opeisbaarheid, minimale EBITDA en steeds vaker een investeringsplafond, definities en frequentie vooraf afstemmen. Bron: Thésor, Wees kritisch op uw bankconvenanten, geschreven voor zorginstellingen (mei 2024)
Convenanten als vroegtijdig waarschuwingssysteem, mkb-grenzen voor nettoschuld/EBITDA tussen 2,5 en 4,0, waiver tegen een vergoeding van 0,1 tot 0,5 procent, heronderhandeling tegen een iets hogere rente, marge van 15 tot 20 procent, berekening op basis van een gemiddelde voor seizoensbedrijven. Bron: Summit Corporate Finance, Convenanten (september 2025)
Lening/EBITDA in 79 procent en ICR in 62 procent van 58 jaarrekeningen over 2012 waarin convenanten werden vermeld; een direct opeisbare langlopende lening kan als kortlopend moeten worden verwerkt. Bron: J. Backhuijs en G. Mertens, Informatie over convenanten en (her)financieringen in jaarrekeningen van Nederlandse ondernemingen, Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie (december 2013)
Opeisingsgronden in kredietdocumentatie, zorgvuldigheid volgens de Algemene Bankvoorwaarden, bijzondere zorgplicht van de bank en de factoren die een rechter weegt bij opzegging. Bron: Wagenaar Lawyers, Bancaire zorgplicht en opzegging krediet (januari 2014)
Redenen voor bijzonder beheer, contactpersoon en plan, kosten van taxatie en externe adviseurs, beëindiging en persoonlijke aansprakelijkheid voor een restschuld. Bron: ASN Bank, Bijzonder Beheer Zakelijk (geraadpleegd oktober 2026)
Geen structurele benadeling in bijzonder beheer, te weinig uitleg door banken, overdracht eerder aankondigen, bank niet verplicht tot extra krediet, verwachtingen van de ondernemer en het advies om afspraken vast te leggen. Bron: AFM, verkennend onderzoek bijzonder beheer (maart 2015), via Fintool
Pari passu-verklaring als oneigenlijke zekerheid. Bron: ManagementSite, Wat is een pari passu-verklaring? (geraadpleegd oktober 2026)
Negative pledge of negatieve hypotheekverklaring als contractuele afspraak zonder zakelijk zekerheidsrecht. Bron: Clubdeal, Negative pledge (geraadpleegd oktober 2026)
Het rekenvoorbeeld is verzonnen. De grens van 3,0 is een aanname, geen norm van een specifieke bank.